15 août 2008

Manifesto de Prago

Ni, anoj de la tutmonda movado por la progresigo de esperanto, direktas ci tiun manifeston al ciuj registaroj, internaciaj organizoj kaj homoj de bona volo, deklaras nian intencon firmvole plulabori por la celoj ci tie esprimitaj, kaj invitas ciun unuopan organizajon kaj homon aligi al nia strebado.

Lancita en 1887 kiel projekto de helplingvo por internacia komunikado, kaj rapide evoluinta en vivoplenan, nuancorican lingvon, esperanto jam de pli ol jarcento funkcias por kunligi homojn trans lingvaj kaj kulturaj baroj. Intertempe la celoj de giaj parolantoj ne perdis gravecon kaj aktualecon. Nek la tutmonda uzado de kelkaj lingvoj, nek progresoj en la komunikad-tekniko, nek la malkovro de novaj metodoj de lingvo-instruado versajne realigos jenajn principojn, kiujn ni konsideras esencaj por justa kaj efika lingva ordo.

Demokratio Komunika sistemo, kiu tutvive privilegias iujn homojn, sed postulas de aliaj, ke ili investu jarojn da penoj por atingi malpli altan gradon de kapablo, estas fundamente maldemokratia. Kvankam, kiel ciu lingvo, esperanto ne estas perfekta, gi ege superas ciun rivalon en la sfero de egaleca tutmonda komunikado.

Ni asertas, ke lingva malegaleco sekvigas komunikan malegalecon je ciuj niveloj, inkluzive de la internacia nivelo. Ni estas movado por demokratia komunikado.

Transnacia edukado Ciu etna lingvo estas ligita al difinita kulturo kaj naci(ar)o. Ekzemple, la lernejano, kiu studas la anglan, lernas pri la kulturo, geografio kaj politiko de la anglalingvaj landoj, precipe Usono kaj Britio. La lernejano, kiu studas esperanton, lernas pri la mondo sen limoj, en kiu ciu lando prezentigas kiel hejmo.

Ni asertas, ke la edukado per iu ajn etna lingvo estas ligita al difinita perspektivo pri la mondo. Ni estas movado de transnacia edukado.

Pedagogia efikeco Nur malgranda procentajo el tiuj, kiuj studas fremdan lingvon, ekmastras gin. Plena posedo de esperanto eblas ec per memstudado. Diversaj studoj raportis propedeutikajn efikojn al la lernado de aliaj lingvoj. Oni ankau rekomendas esperanton kiel kernan eron en kursoj por la lingva konsciigo de lernantoj.

Ni asertas, ke la malfacileco de la etnaj lingvoj ciam prezentos obstaklon por multaj lernantoj, kiuj tamen profitus el la scio de dua lingvo. Ni estas movado por efika lingvo-instruado.

Plurlingveco La esperanto-komunumo estas unu el malmultaj mondskalaj lingvokomunumoj, kies parolantoj estas senescepte du- au plurlingvaj. Ciu komunumano akceptis la taskon lerni almenau unu fremdan lingvon gis parola grado. Multokaze tio kondukas al la scio de kaj amo al pluraj lingvoj, kaj generale al pli vasta persona horizonto.

Ni asertas, ke la anoj de ciuj lingvoj, grandaj kaj malgrandaj, devus disponi pri reala sanco por alproprigi duan lingvon gis alta komunika nivelo. Ni estas movado por la provizo de tiu sanco.

Lingvaj rajtoj La malegala disdivido de potenco inter la lingvoj estas recepto por konstanta lingva malsekureco, au rekta lingva subpremado ce granda parto de la monda logantaro. En la esperanto-komunumo la anoj de lingvoj grandaj kaj malgrandaj, oficialaj kaj neoficialaj, kunvenas sur neutrala tereno, dank' al la reciproka volo kompromisi. Tia ekvilibro inter lingvaj rajtoj kaj respondecoj liveras precedencon por evoluigi kaj pritaksi aliajn solvojn al la lingva malegaleco kaj lingvaj konfliktoj.

Ni asertas, ke la vastaj potencodiferencoj inter la lingvoj subfosas la garantiojn esprimitajn en tiom da internaciaj dokumentoj, de egaleca traktado sendistinge pri la lingvo. Ni estas movado por lingvaj rajtoj.

Lingva diverseco La naciaj registaroj emas konsideri la grandan diversecon de lingvoj en la mondo kiel baron al komunikado kaj evoluigo. Por la esperanto-komunumo, tamen, la lingva diverseco estas konstanta kaj nemalhavebla fonto de riceco. Sekve, ciu lingvo, kiel ciu vivajospecio, estas valora jam pro si mem kaj inda je protektado kaj subtenado.

Ni asertas, ke la politiko de komunikado kaj evoluigo, se gi ne estas bazita sur respekto al kaj subteno de ciuj lingvoj, kondamnas al formorto la plimulton de la lingvoj de la mondo. Ni estas movado por lingva diverseco.

Homa emancipigo Ciu lingvo liberigas kaj malliberigas siajn anojn, donante al ili la povon komuniki inter si, barante la komunikadon kun aliaj. Planita kiel universala komunikilo, esperanto estas unu el la grandaj funkciantaj projektoj de la homa emancipigo - projekto por ebligi al ciu homo partopreni kiel individuo en la homa komunumo, kun firmaj radikoj ce sia loka kultura kaj lingva identeco, sed ne limigite de ili.

Ni asertas, ke la ekskluziva uzado de naciaj lingvoj neeviteble starigas barojn al la liberecoj de sinesprimado, komunikado kaj asociigo. Ni estas movado por la homa emancipigo. logo

Posté par VortexEnergetik à 17:03 - Commentaires [0] - Permalien [#]


Commentaires sur Manifesto de Prago

Nouveau commentaire